Поголемиот дел од партнерите вклучени во оваа активност, се соочиле со проблемот на демотивација за активизам или недоволна верба во можноста граѓаните да влијаат на одлуките на властите. Причината за оваа појава, партнерите ја наоѓаат во законските одредби кои пропишуваат висок процент на потпишани граѓани за поддршка на граѓански иницијативи и други облици на непосредно одлучување на локално ниво. Токму заради овие причини, Документот за јавни политики содржи јасни препораки за поголемо и непосредно учество на граѓаните во одлучувањето, меѓу кои се :

• намалување на цензусот за распишување референдум на локално ниво на најмногу 10% од регистрираните гласачи на ниво на единиците на локалната самоуправа;
• намалување на цензусот или воопшто да не е потребен цензус за да некој референдум биде прогласен за успешен;
• оставање на можност за собирање на потписи за иницирање собири на граѓани преку користење на обрасци добиени од Државната изборна комисија, но без обврска на граѓаните да одат во подрачна единица на Државната изборна комисија, туку потписите да ги собираат лица овластени од иницијаторите;
• спроведување на нов попис, кој ќе го покаже реалниот број на населението;
• поттикнување на свеста и потребата од перманентен граѓански ангажман по принципот на солидарност со секој ангажман што во себе содржи разумна цел.

Документот е креиран врз основа на истражувањето за користењето на формите за непосредно учество на граѓаните во одлучувањето на локално ниво, кое Форум ЦСИД го спроведе во партнерство со седум организации: Центар за едукација и развој од Теарце, Етнитети од Струга, Планетум од Струмица, Фондација за развој на локалната заедница од Штип, Сојуз за превентива против малолетничка деликвенција од Кавадарци, Младински иницијативи за дијалог и соработка од Битола и Граѓанскиот центар за одржлив развој ЕГРИ од Крива Паланка.

Една од главните цели на проектот „Активни граѓани за добро владеење“ е едуцирање на граѓаните за можностите за нивно активно вклучување во носењето одлуки поврзани со локалните проблеми. Поголемиот дел од партнерите во овој проект во своите искуства од спроведување активности поврзани со учеството на граѓаните во носењето одлуки на локално ниво се соочиле со проблемот на демотивација за активизам или недоволна верба во можноста граѓаните да влијаат врз одлуките на властите поради законските одредби што пропишуваат дека е потребно висок процент граѓани да бидат потпишани за поддршка на граѓански иницијативи и други облици на непосредно одлучување на граѓаните за прашања. Од таа причина, партнерите од „Активни граѓани за добро владеење“ одлучија да направат анализа на порепрезентативните случаи на граѓански иницијативи од сите плански региони во државата, со цел да отворат јавна дебата за потребите од промени во законската регулатива и во практиките на непосредно одлучување на ниво на локалните самоуправи.

Документот за јавни политики на македонски и албански јазик:

ДОКУМЕНТ ЗА ЈАВНИ ПОЛИТИКИ ЗА НЕПОСРЕДНО УЧЕСТВО НА ГРАЃАНИТЕ ВО ОДЛУЧУВАЊЕТО НА ЛОКАЛНО НИВО

DOKUMENT PËR POLITIKAT PUBLIKE PËR PJESMARRJE TË DREJTPËRDREJT TË QYTETARËVE NË VENDIMARRJE NË NIVEL LOKAL

Целта на истражувањето меѓудругото беше да се подигне видливоста на овој Закон, да се зголеми јавната свест и да се охрабрат граѓаните и вработените во институциите активно да се вклучат во борбата против корупцијата. Во рамки на оваа анализа се објаснети процедурите што ги предвидува законот.
Со теренското истражување што го направивме се покажа дека Законот не е оперативен ни во институциите што се задолжени за негова имплементација. Само три министерства на своите интернет страници имаат директен пристап до овластено лице за прием на пријави од укажувачи, со посебно означен таг. Иако Законот важи за сите институции и приватниот сектор ниедна компанија, вклучувајќи ги и големите системи, градежна индустрија и трговски ланци нема воспоставено процедура за прием на пријави од укажувачи и нема одредено одговорно лице за прием на пријави.
Законот е на незадоволително ниво што првенствено се должи на отсуство на изразена политичка волја за воспоставување на системот на заштита на укажувачите во јавниот и во приватниот сектор.

Акцијата беше иницирана и реализирана од студентки на Институтот за дефектологија при Филозофскиот факултет во Скопје и Економскиот факултет при Европскиот универзитет во Скопје, жителки на општина Градско, во соработка со тимот на Форум – Центар за стратешки истражувања и документација (ЦСИД) од Скопје. Средувањето на теренот за изградба на сензорната градина го помогна и Општина Градско, а во иницијативата со свој придонес се вклучи и основното училиште.

Градоначалникот на Општина Градско, Роберт Башовски, изјави дека со голем предизвик општината ја поддржа иницијативата и со сите сили, финансиски и логистички, заедно со директорката на училиштето „Даме Груев“, Ленче Стојанова, помогнаа да се реализира сензорната градина и изрази задоволство што токму во Општина Градско е отворена ваков тип на училница од отворен тип која е меѓу првите во нашата држава.

Акцијата „Активни граѓани за добро владеење“ на Форум ЦСИД од Скопје е поддржана од Проектот на УСАИД за граѓанско учество.

Со оваа акција, ФОРУМ-ЦСИД се стреми да ги информира и поттикне граѓаните да влијаат на процесот на донесување одлуки на локално ниво за што беа организирани обуки за претставници на локалните самоуправи од сите плански региони во Република Македонија, младински здруженија, маргинализирани групи, образовни институции, медиуми. Обуките во рамките на оваа акција се наменети за сите кои покажуваат интерес за проширување на своето знаење на теми поврзани со мониторинг на локалната самоуправа и активирање на граѓани за решавање на локални проблеми. По обуките, учесниците добиваат можност да реализираат локални иницијативи за подигнување на свеста за решавање на тековните проблеми во нивниот регион или заедница.

Главна цел на обуката е граѓаните да се информираат и поттикнат да влијаат на процесот на донесување одлуки на локално ниво. Други важни теми кои ќе бидат третирани на обуката се: соработка меѓу локалната администрација и граѓаните; стекнување вештини за мониторинг и евалуација на јавните услуги; соодветна едукација за спроведување на акции и иницијативи; мониторирање на буџетите на општините; транспарентност и отчетност на локалната самоуправа; структура на општеството и улогата на граѓанскиот сектор; добро владеење; човекови права; вмрежување на групи со заеднички интереси и други.

На овој повик можат да се пријават сите заинтерeсирани членови на граѓански организации од Пелагонискиот регион, претставници на локалните самоуправи во Пелагонискиот регион, претставници на младински здруженија, маргинализирани групи, образовни институции, медиуми, и други засегнати заедници од Пелагонискиот регион кои покажуваат интерес за проширување на своето знаење.

Избраните кандидати ќе имаат можност да бидат вклучени во идните активности на проектот „Активни граѓани за добро владеење“.

Обуката ќе се одржи од 05-07 јули во хотел „Монтана“ – Крушево.
Кандидатите е потребно да испратат кратка биографија и писмо за мотивација на македонски јазик, на адреса на координаторката на проектот Цветанка Михајловска: mihajlovska@forum-csrd.org.mk најдоцна до 20 јуни 2019 година.

Услови за пријавување:

• Кандидатот да е од Пелагонискиот плански регион (Битола, Прилеп, Демир Хисар, Ресен, Кривогаштани, Новаци, Могила, Долнени, Крушево).
• Да е на возраст од 18-40 години.

Бидејќи бројот на учесници на обуката е ограничен на 25 лица, ќе се направи селекција на кандидатите кои ќе учествуваат на обуката. При селекцијата на кандидатите посебно внимание ќе се посвети на родовиот баланс и на вклучување на претставници на малцинствата и маргинализираните заедници.

Обуката ќе се одржи на македонски јазик, а презентери на обуката ќе бидат истакнати обучувачи.

Трошоците за учесниците на обуката ќе бидат во целост покриени од ФОРУМ ЦСИД.  Ќе бидат контактирани само потенцијалните учесници на обуката.

Повикот можете да го преземете тука.

Главна цел на обуката е граѓаните да се информираат и поттикнат да влијаат на процесот на донесување одлуки на локално ниво. Други важни теми кои ќе бидат третирани на обуката се: соработка меѓу локалната администрација и граѓаните; стекнување вештини за мониторинг и евалуација на јавните услуги; соодветна едукација за спроведување на акции и иницијативи; мониторирање на буџетите на општините; транспарентност и отчетност на локалната самоуправа; структура на општеството и улогата на граѓанскиот сектор; добро владеење; човекови права; вмрежување на групи со заеднички интереси и други.

На овој повик можат да се пријават сите заинтерeсирани членови на граѓански организации од Вардарскиот регион, претставници на локалните самоуправи во Вардарскиот регион, претставници на младински здруженија, маргинализирани групи, образовни институции, медиуми, и други засегнати заедници од Вардарскиот регион кои покажуваат интерес за проширување на своето знаење.

Избраните кандидати ќе имаат можност да бидат вклучени во идните активности на проектот „Активни граѓани за добро владеење“.

Обуката ќе се одржи од 15-17 март во хотел „Романтик“ – Велес.
Кандидатите е потребно да испратат кратка биографија и писмо за мотивација на македонски јазик, на адреса на координаторката на проектот Цветанка Михајловска: mihajlovska@forum-csrd.org.mk најдоцна до 26 февруари 2018 година (вторник).

Услови за пријавување:

• Кандидатот да е од Вардарски плански регион (Велес, Кавадарци, Неготино, Чашка, Градско, Лозово, Демир Капија, Свети Николе, Росоман).
• Да е на возраст од 18-40 години.

Бидејќи бројот на учесници на обуката е ограничен на 25 лица, ќе се направи селекција на кандидатите кои ќе учествуваат на обуката. При селекцијата на кандидатите посебно внимание ќе се посвети на родовиот баланс и на вклучување на претставници на малцинствата и маргинализираните заедници.

Обуката ќе се одржи на македонски јазик, а презентери на обуката ќе бидат истакнати обучувачи.

Трошоците за учесниците на обуката ќе бидат во целост покриени од ФОРУМ ЦСИД.  Ќе бидат контактирани само потенцијалните учесници на обуката.

Повикот можете да го преземете тука.

Работилницата ја отвори извршниот директор на Форум ЦСИД, г-дин Слаѓан Пенев, кој ги запозна учесниците со содржината на работилницата и очекуваните активности и резултати од нив, како и од проектот. Првата сесија на работилницата беше предводена од г-дин Ѓунер Исмаил, Претседател на Форум ЦСИД, кој зборуваше за граѓанинот како главен столб на граѓанското општество и каде е местото на овој граѓанин денес. Многу плодна дискусија беше развиена меѓу учесниците.

Второто предавање на првиот ден од работилницата го одржа предавачот г-дин Астрит Реџепи. Тој зборуваше за граѓаните и за локалната администрација како партнери во процесот на градење соработка на локално ниво. Во текот на предавањето и по неговото завршување следуваше дискусија, во која учесниците споделија свои, позитивни и негативни, примери од нивна соработка со општините.

Вториот ден од работилницата започна со предавање на г-дин Борис Шарковски, програмски директор на ФРЛЗ од Штип, на тема: „Принципот на здружување, како една од најважните алатки за граѓанскиот активизам“. Тој имаше многу интересно предавање исполнето со практични примери за формите на здружување и заедничко дејствување во Македонија и алатки кои можат да се користат за да се покаже спротивна страна или мислење од локалните власти. По неговата презентација имаше и работа во групи каде што секоја од трите групи имаше задача да дефинира еден приоритет или прашање во својата општина на која ќе работат преку фазите на планирање на иницијативата, утврдување на алатките и методите кои граѓаните ќе ги користат за време на активизмот, потоа кои резултати сакаат да ги постигнат итн.

Попладневната сесија беше одржана од страна на г-дин Зоран Бојаровски, истражувач и тренер, кој зборуваше за јавните политики и за тоа како граѓаните можат да бидат вклучени во нивното создавање, но исто така и имплементација.  Во своето предавање тој се задржа на граѓанското општество како битен елемент на демократскиот процес.

Во своето предавање тој се задржа на клучните принципи за граѓанско учество: учество, доверба, отчетност и транспарентност и независност. За време на предавањето и по него учесниците активно учествуваа во дискусија поврзана со нивните искуства на темата.
Третиот ден и последниот ден од работилницата започна предавањето на г-дин Зоран Јачев, експерт за локална самоуправа и процесите на децентрализација, кој зборуваше за транспарентност и отчетност на општините и каква е улогата на граѓаните во процесот.
Работилницата во Кратово беше завршена со презентација на две успешни граѓански иницијативи: говореше Јусуф Љарифи, од Кумановски акцијаши, кои беа многу посветени на заштитата на животната средина во градот Куманово, и досега имаат организирано и реализирано повеќе од 170 акции, исто така понекогаш и со поддршка на општината. Втор панелист беше Елизабета Цветковска, од Здружение за рурален развој Локална Акциона Група АБЕР 2015 ” каде членовите се претставници од сите локални засегнати страни. На учесниците им беше презентиран предизвикот да работат заеднички, за да постигнат успех. На крај од работилницата беа пополнети прашалниците за  евалуацијата и беа поделени сертификатите на учесниците.

На форумот учествуваа стотина претставници на граѓанскиот сектор, локалната самоуправа, регионалните центри, академската заедница и државни институции, а го отворија меѓународниот лидер на програмата Цивика мобилитас Петруш Тоинес и Амбасадорката на Швајцарија во Република Македонија, Сибил Сутер Техада.

Во рамки на форумот беа презентирани клучните заклучоци и препораки од истражувањата спроведени од грантистите на програмата Цивика мобилитас: Форум–ЦСИД, ЦЕА и ИРЗ. Истите се однесуваат на политиките за рамномерен регионален развој и успешноста на ЕЛС во испорака на законските надлежности и услуги кои ги вршат; децентрализираниот развој на граѓанското општество во Македонија; местото и улогата на општинските комисии за односи меѓу заедниците, потенцијалите за ревитализација на месната самоуправа.

Претставникот на програмата Цивика Мобилитас Петруш Тоинес подвлече дека овој форум е одличен пример за меѓусебната активна соработка на граѓанските здруженија, како и на соработката на граѓанскиот сектор и јавните институции, на кои што оваа програма особено инсистира и на што се особено горди.

Амбасадорката на Швајцарија во своето обраќање истакна дека граѓанското општество во Македонија е предводник во процесот на децентрализацијата, особено во инсистирањето за поголема транспарентност и отчетност на локалната самоуправа. Според неа, децентрализацијата ќе биде важен сегмент од очекуваните преговори за членство на државата во ЕУ и дека швајцарската поддршка на процесот преку Цивика Мобилитас ќе донесе дополнителна вредност.

Во рамките на трите панели кои беа организирани на Форумот, се обратија претставници на локалните самоуправи и на Владата, како и голем број учесници од граѓанскиот сектор кои ги претставија своите анализи и препораки од истражувањата за подобрување на состојбите во рамките на локалната самоуправа, како еден од клучните предуслови за развој на демократијата во Македонија.

Слаѓан Пенев од Форум ЦСИД ја водеше првата сесија на која се дискутираше за состојбите со фискалната децентрализација и со месната самоуправа и политиките за рамномерен регионален развој, а на која главни говорници беа заменик министерот за локална самоуправа Дејан Павлески, градоначалникот на Велес Аце Коцевски, директорот на Бирото за регионален развој Рамиз Реџепи и раководителката на Центарот за развој на Источниот плански регион Драгица Здравева.

Во воведното обраќање Пенев побара поголемо вклучување на граѓанскиот сектор во креирањето на политиките на локалните, регионалните и националните институции, со оглед на големиот интерес на граѓанските активисти за учество во овие процеси, а и токму на овој форум. Тој апелираше и до претставниците на државните и локалните власти да ги земаат предвид посериозно препораките кои произлегле од нивните истражувања, а се однесуваат на предлози за менување на законските и програмските решенија кои го отежнуваат функционирањето на месната и локалната самоуправа, како и посериозни промени во пристапот на Владата кон политиките за рамномерен регионален развој.

Заменик министерот за локална самоуправа Дејан Павлески порача дека Владата ќе продолжи да биде посветена на исполнувањата на ветувањата за одблокирање на општините за да можат да функционираат нормално и да можат градоначалниците да ги реализираат ветувањата и изборните програми со кои победија на локалните избори. Тој исто така најави продлабочување на процесите на децентрализацијата, особено во зголемување на капацитетите на администрацијата, транспарентноста на министерствата и локалната самоуправа, како и промени во статусот на месната самоуправа. Во однос на политиките за рамномерен регионален развој Павлески истакна дека преку Министерството за локална самоуправа се реализираат 4,5 милиони евра за финансирање на 98 проекти за развој на планските региони и на подрачјата со специфични развојни потреби и дека има тенденција овие средства да се зголемуваат секоја година.

Градоначалникот на Општина Велес Аце Коцевски во своето обраќање инсистираше централната власт по речиси цела деценија на запоставување на темата децентрализација да се врати на продолжување на процесот за кој токму државата добиваше најдобри препораки од меѓународната заедница во првата фаза на децентрализацијата, по носењето на легислативата и почетните трансферирања на надлежностите од централно кон локално ниво.

„Со нетрпение чекам да почнеме да ја остваруваме програмата за локалната самоуправа која ја ветивме пред граѓаните на последните парламентарни и локални избори, а се уште не сме почнале да ја реализираме“, рече Коцевски, посочувајќи дека еден од главните проблеми за профункционирање на децентрализацијата е изборот на личноста која ќе биде министер за локална самоуправа, функција која што во изминатите години секогаш била речиси незабележлива.

Претставниците на граѓанските организации и на локалната самоуправа беа единствени во ставот дека досегашните реформи во однос на фискалната децентрализација се уште не обезбедуваат доволно средства и услови за поголем развој на потенцијалите на локалната и месната самоуправа, со кои ќе се инвестира повеќе во локалниот и регионалниот развој и ќе се овозможат подобри услови за живеење во сите делови од земјата, а особено руралните средини.

Дел од препораките на форумот се однесуваа на менување на законите поврзани со децентрализацијата со кои ќе се овозможи враќањето на правниот статус на месните заедници, овозможување на функционирање на двостепена локална самоуправа и зајакнување на регионалните институции, како и поголема волја на властите за вклучување на локалните граѓански организации во носењето на програмите и стратегиите на јавните институции.

Работни јазици на конференцијата ќе бидат македонски и албански.

Програма – Форум за децентрализација

Информации за настанот можете да следите и на следниот линк:

https://www.facebook.com/events/272318016850821/

Ве покануваме да земете учество во овој настан. Вашето присуство можете да го регистрирате на следниот линк:

https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdbdMa94bijfzr-BcGb51V-7CIt7W66XCwkgNE1ViRMRpcIVg/viewform

Напомена: Патните трошоци за учесниците се рефундираат во висина на повратен автобуски билет до Велес по лице.

Главна цел на обуката е граѓаните да се информираат и поттикнат да влијаат на процесот на донесување одлуки на локално ниво. Други важни теми кои ќе бидат третирани на обуката се: соработка меѓу локалната администрација и граѓаните; стекнување вештини за мониторинг и евалуација на јавните услуги; соодветна едукација за спроведување на акции и иницијативи; мониторирање на буџетите на општините; транспарентност и отчетност на локалната самоуправа; структура на општеството и улогата на граѓанскиот сектор; добро владеење; човекови права; вмрежување на групи со заеднички интереси и други.

На овој повик можат да се пријават сите заинтерeсирани членови на граѓански организации од Југозападниот регион, претставници на локалните самоуправи во Југозападниот регион, претставници на младински здруженија, маргинализирани групи, образовни институции, медиуми, и други засегнати заедници од Југозападниот регион кои покажуваат интерес за проширување на своето знаење.

Избраните кандидати ќе имаат можност да бидат вклучени во идните активности на проектот „Активни граѓани за добро владеење“.

Обуката ќе се одржи од 29 јуни – 01 јули во хотел „Београд“ – Струга.

Кандидатите е потребно да испратат кратка биографија и писмо за мотивација на македонски јазик, на адреса на координаторката на проектот Цветанка Михајловска: mihajlovska@forum-csrd.org.mk најдоцна до 19 јуни 2018 година (вторник).

Услови за пријавување:

• Кандидатот да е од Југозападниот плански регион.
• Да е на возраст од 18-40 години

Бидејќи бројот на учесници на обуката е ограничен на 25 лица, ќе се направи селекција на кандидатите кои ќе учествуваат на обуката. При селекцијата на кандидатите посебно внимание ќе се посвети на родовиот баланс и на вклучување на претставници на малцинствата и маргинализираните заедници.

Обуките ќе се одржуваат на македонски јазик, со консекутивен превод на албански јазик, а презентери на обуката ќе бидат истакнати обучувачи.

Трошоците за учесниците на обуката ќе бидат во целост покриени од ФОРУМ ЦСИД.

Ќе бидат контактирани само потенцијалните учесници на обуката.

Повикот на македонски јазик можете да го преземете тука

Повикот на албански јазик можете да го преземете тука