На форумот учествуваа стотина претставници на граѓанскиот сектор, локалната самоуправа, регионалните центри, академската заедница и државни институции, а го отворија меѓународниот лидер на програмата Цивика мобилитас Петруш Тоинес и Амбасадорката на Швајцарија во Република Македонија, Сибил Сутер Техада.

Во рамки на форумот беа презентирани клучните заклучоци и препораки од истражувањата спроведени од грантистите на програмата Цивика мобилитас: Форум–ЦСИД, ЦЕА и ИРЗ. Истите се однесуваат на политиките за рамномерен регионален развој и успешноста на ЕЛС во испорака на законските надлежности и услуги кои ги вршат; децентрализираниот развој на граѓанското општество во Македонија; местото и улогата на општинските комисии за односи меѓу заедниците, потенцијалите за ревитализација на месната самоуправа.

Претставникот на програмата Цивика Мобилитас Петруш Тоинес подвлече дека овој форум е одличен пример за меѓусебната активна соработка на граѓанските здруженија, како и на соработката на граѓанскиот сектор и јавните институции, на кои што оваа програма особено инсистира и на што се особено горди.

Амбасадорката на Швајцарија во своето обраќање истакна дека граѓанското општество во Македонија е предводник во процесот на децентрализацијата, особено во инсистирањето за поголема транспарентност и отчетност на локалната самоуправа. Според неа, децентрализацијата ќе биде важен сегмент од очекуваните преговори за членство на државата во ЕУ и дека швајцарската поддршка на процесот преку Цивика Мобилитас ќе донесе дополнителна вредност.

Во рамките на трите панели кои беа организирани на Форумот, се обратија претставници на локалните самоуправи и на Владата, како и голем број учесници од граѓанскиот сектор кои ги претставија своите анализи и препораки од истражувањата за подобрување на состојбите во рамките на локалната самоуправа, како еден од клучните предуслови за развој на демократијата во Македонија.

Слаѓан Пенев од Форум ЦСИД ја водеше првата сесија на која се дискутираше за состојбите со фискалната децентрализација и со месната самоуправа и политиките за рамномерен регионален развој, а на која главни говорници беа заменик министерот за локална самоуправа Дејан Павлески, градоначалникот на Велес Аце Коцевски, директорот на Бирото за регионален развој Рамиз Реџепи и раководителката на Центарот за развој на Источниот плански регион Драгица Здравева.

Во воведното обраќање Пенев побара поголемо вклучување на граѓанскиот сектор во креирањето на политиките на локалните, регионалните и националните институции, со оглед на големиот интерес на граѓанските активисти за учество во овие процеси, а и токму на овој форум. Тој апелираше и до претставниците на државните и локалните власти да ги земаат предвид посериозно препораките кои произлегле од нивните истражувања, а се однесуваат на предлози за менување на законските и програмските решенија кои го отежнуваат функционирањето на месната и локалната самоуправа, како и посериозни промени во пристапот на Владата кон политиките за рамномерен регионален развој.

Заменик министерот за локална самоуправа Дејан Павлески порача дека Владата ќе продолжи да биде посветена на исполнувањата на ветувањата за одблокирање на општините за да можат да функционираат нормално и да можат градоначалниците да ги реализираат ветувањата и изборните програми со кои победија на локалните избори. Тој исто така најави продлабочување на процесите на децентрализацијата, особено во зголемување на капацитетите на администрацијата, транспарентноста на министерствата и локалната самоуправа, како и промени во статусот на месната самоуправа. Во однос на политиките за рамномерен регионален развој Павлески истакна дека преку Министерството за локална самоуправа се реализираат 4,5 милиони евра за финансирање на 98 проекти за развој на планските региони и на подрачјата со специфични развојни потреби и дека има тенденција овие средства да се зголемуваат секоја година.

Градоначалникот на Општина Велес Аце Коцевски во своето обраќање инсистираше централната власт по речиси цела деценија на запоставување на темата децентрализација да се врати на продолжување на процесот за кој токму државата добиваше најдобри препораки од меѓународната заедница во првата фаза на децентрализацијата, по носењето на легислативата и почетните трансферирања на надлежностите од централно кон локално ниво.

„Со нетрпение чекам да почнеме да ја остваруваме програмата за локалната самоуправа која ја ветивме пред граѓаните на последните парламентарни и локални избори, а се уште не сме почнале да ја реализираме“, рече Коцевски, посочувајќи дека еден од главните проблеми за профункционирање на децентрализацијата е изборот на личноста која ќе биде министер за локална самоуправа, функција која што во изминатите години секогаш била речиси незабележлива.

Претставниците на граѓанските организации и на локалната самоуправа беа единствени во ставот дека досегашните реформи во однос на фискалната децентрализација се уште не обезбедуваат доволно средства и услови за поголем развој на потенцијалите на локалната и месната самоуправа, со кои ќе се инвестира повеќе во локалниот и регионалниот развој и ќе се овозможат подобри услови за живеење во сите делови од земјата, а особено руралните средини.

Дел од препораките на форумот се однесуваа на менување на законите поврзани со децентрализацијата со кои ќе се овозможи враќањето на правниот статус на месните заедници, овозможување на функционирање на двостепена локална самоуправа и зајакнување на регионалните институции, како и поголема волја на властите за вклучување на локалните граѓански организации во носењето на програмите и стратегиите на јавните институции.

Професорката Најчевска направи дистинкција помеѓу власта која е привремена и државата, која е постојана категорија. Таа е убедена дека еднаш разбуденото граѓанство нема да заспие. Како што граѓанските активисти сè повеќе напредуваат, таа ја нагласи потребата од флексибилно и индивидуално делување. Таа напомена дека активниот граѓанин не мора нужно да е поврзан со граѓанска организација и посочи дека не треба да се плашиме да го искажеме нашиот став, мислење. Сашо Ордановски смета дека „будењето“ во Македонија е изненадувачки масовно, но не и доволно масовно за држава како Македонија. Понатаму, посочи дека граѓанскиот сектор во Македонија нема база, постои недостаток на грас рут организации, како и развиеност на волонтерството, односно имаме граѓански сектор кој е пред сè канцелариски. Тој нагласи дека лоши денови доаѓаат за демократијата во Европа и дека проблемот не е само кај нас. Проблемот настанува кога политиката наместо да се базира на вредности, се базира на цели. Огнен Јанески посочи дека е круцијално да го победиме стравот во себе, дека тоа ги урива диктатурите. Стравот како таков може и да ни помогне. Ако стравуваме дека тоа може да ни се случи нам,  може да нè поттикне да излеземе да протестираме. Зоран Бојаровски се надоврза на претходните предавачи и даде свое мислење за состојбите со активизмот во Македонија.

Во втората панел дискусија „Како понатаму? Активизмот пред нови крстопати“ дискутираа четири истакнати алумнисти на Школата за активно граѓанство: Ангела Илиевска, Џељо Хоџиќ, Вики Младенова и Антонио Михајлов. Ангела Илиевска потенцираше дека секој проблем треба да стане видлив. Таа смета дека проблемите се проблеми сами по себе, дека не треба да ги рангираме по важност. Таа конкретно зборуваше за проблемот со загаденоста на воздухот и за акцијата каде таа има земено најмногу учество.  Џељо Хоџиќ смета дека граѓанскиот сектор треба да соработува со државни институции, па дури и партии. Понатаму, дека треба да веруваме во сопствените потенцијали и капацитети и дека со 11 декември нема да се реши политичката криза, бидејќи ние имаме поголем проблем, а тоа е проблемот на „заробена држава“ односно приватизирани институции.  Антонио Михајлов истакна дека ни недостига самокритика, како и работа на терен. Понатаму посочи дека постои проблем со недоволна сензибилизираност на граѓанските активисти кон маргинализираните заедници, бидејќи само така ќе градиме сојузи.  Вики Младенова смета дека минорните проблеми ги тргаме на страна и се занимаваме со политика на високо ниво, односно, ни фали дисциплинираност.

Издаден е Прирачник со анализа за состојбите во месната самоуправа и релациите помеѓу неа и единиците на локалната самоуправа. Прирачникот е промовиран на завршната конференција во Скопје на која учествуваа претставници на локалната самоуправа, месната самоуправа и граѓанските организации од цела Македонија. Во него се дадени и заклучоци и препораки за алатките кои се можат да ги користат за нивната понатамошна работа.

На конференцијата беше заклучено дека општините во своите статути имат одредби со кои треба да ја регулират соработката со месната самоуправа, кои , меѓутоа сами по себе не се доволни за детално регулирање на статусот на месни и урбани заедници. Тоа е последица на многу недоследности во Законот за локална самоуправа каде што месната самоуправа не е дефинирана како императивна форма. Со тоа, граѓаните што на доброволна основа се ангажирани во месната самоуправа, својата работа ја извршуват без јасно дефиниран правен стутс, што во значителна мера им ги намалува можностите за решавање на проблемите на граѓаните на микро локално ниво.
Проектот е спроведен во текот на 2015 и 2016 година, со финансиска помош од Програмата за поддршка на граѓанското општество „Цивика мобилитас, 2014-2018“. Цивика мобилитас е проект на Швајцарската агенција за развој и соработка (SDC), кој го спроведуваат NIRAS од Данска, Македонскиот центар за меѓународна соработка (МЦМС) од Македонија и Шведскиот институт за јавна администрација (SIPU) од Шведска.

Прирачникот можете да го преземете тука.

Конференцијата се одржа на 14 април во Скопје, а на неа учествуваа претставници на истражувачките организации, институти, тинк тенкови и високообразовни институции од Македонија. На првата сесија насловена “Општествените науки и истражувањата во Македонија – каде сме и каде сакаме да бидеме?” говореа Ненад Марковиќ, Асистент на Правен Факултет – Јустинијан Први, Неда Коруновска, Програмска координаторка на Тинк тенкот Реактор и Дитурије Исмаили, Раководителка на Канцеларијата за истражувања на Универзитет на Југоисточна Европа. На втората сесија, насловена “Финансирањето и другите видови поддршка на за истражувањата во општествените науки во Македонија. Која е улогата на политиката?” воведни излагања имаа Емилија Симоска, професорка на Институт за социолошки и политичко – правни истражувања, Виолета Атанасовска, координаторка на ФП7 програмата во Министерството за образование и наука и Дане Талески, докторанд на Централниот Европски Универзитет во Будимпешта.

Обете сесии иницираа плодни дискусии за тоа каде е Република Македонија на полето на научно-истражувачката дејност и каде претендира да биде, како и за тоа на кој начин и од кого најчесто се обезбедува поддршка за истражувањата во општествените науки во државата.

Содржината на излагањата и дискусиите ќе биде објавена во публикација која ќе биде достапна во електронска верзија на нашата веб страна.

На првата сесија од конференцијата беа претставени резултатите од истражувањето за транспарентноста на единиците на локалната самоуправа, според кои најдобро рангирани општини се Струмица, Аеродром, Конче, Гостивар, Охрид, Пробиштип, Штип, Неготино, Јегуновце, Кавадарци и Карпош. Претставниците на поголемиот дел од овие, но и други општини имаа свои обраќања на конференцијата, претставувајќи ги своите методи за зголемување на транспарентноста кон граѓаните, медиумите и невладините организации.

На втората сесија на конференцијата се дебатираше околу можностите за поголема соработка меѓу општинските администрации и локалните невладини организации во правец на зголемување на транспарентноста, при што претставници на неколку невладини организации од Велес, Струмица, Виница, Кратово и Скопје ги споделуваа своите искуства од соработката со локалните самоуправи. Токму локалните самоуправи на Велес и Струмица беа посочени како добри примери за заедничка работа на локалните власти и граѓанскиот сектор во правец на потранспарентно работење на администрациите и во интерес на поотчетно работење кон граѓаните.

На конференцијата беше промовирана публикацијата “Истражување на транспарентноста и отчетноста на единиците на локалната самоуправа во Македонија”, која Форум ЦСИД ја објави на три јазика – македонски, албански и англиски.

Истражувањето беше овозможено со грант од програмата Civica Mobilitas, спроведувана од Центарот за Институционален Развој – ЦИРа и поддржана од Швајцарската агенција за развој и соработка, застапувана од Канцеларијата за соработка во Скопје.

Kонференцијата е прв настан организиран во рамките на проектот за поврзување на истражувачките центри во овие три земји, финансиски помогнат од програмата Исток Исток: Програма за прекугранично партнерство на Институтот отворено општество.

Целта на овој проект е создавање платформа за промовирање и осмислување поспецифични форми за заеднички акции и проекти помеѓу истражувачките центри во краткорочна и подолгорочна перспектива.

Развивањето на интелектуална тинк тенк линија помеѓу Македонија, Косово и Албанија, во соработка со академската, НВО и медиумската заедница од сите три држави ќе има за цел и подобрување на соработката помеѓу влијателните центри во овие балкански соседи.

Kонференцијата е прв настан организиран во рамките на проектот за поврзување на истражувачките центри во овие три земји, финансиски помогнат од програмата Исток Исток: Програма за прекугранично партнерство на Институтот отворено општество.

Целта на овој проект е создавање платформа за промовирање и осмислување поспецифични форми за заеднички акции и проекти помеѓу истражувачките центри во краткорочна и подолгорочна перспектива.

Развивањето на интелектуална тинк тенк линија помеѓу Македонија, Косово и Албанија, во соработка со академската, НВО и медиумската заедница од сите три држави ќе има за цел и подобрување на соработката помеѓу влијателните центри во овие балкански соседи.